Những lời thì thầm của một hồn thơ đầy ắp yêu thương

Nhận được bản thảo tập thơ “Đi bên lề thôi” của tác giả Lê Phong Quan, tôi cảm thấy rất lạ từ đầu đề. “Đi bên lề thôi” có lẽ nói về một người đã trải nghiệm qua những năm tháng hoạt động sôi nổi, nay đi chậm lại bên lề? Hay tác giả khiêm tốn, mình “đi bên lề thôi” để nhường cho bao người khác đi giữa đường lớn thênh thang?

Nhưng tôi đã nhầm! Khi đọc hết những bài thơ trên bốn mươi trang sách, tâm hồn tôi có những cảm xúc khác nhau! Tác giả đã đưa ta đi từ tình yêu quê hương, tình yêu Mẹ hiền, tình yêu đôi lứa, và cả những trải nghiệm về cuộc sống, về tôn giáo, về lịch sử…

Lê Phong Quan xuất thân từ vùng sông nước miền Nam, nên những vần thơ về quê hương đều mang đậm âm hưởng con đò, bến phà, hay tiếng ngân nga của điệu hò, câu vọng cổ trên mỗi vùng đất đã đi qua:

Ta cầm ngọn gió qua sông.

Lòng bâng khuâng tiếc với nồng thời gian

(Qua phà chiều cuối năm)

Một đêm ở Đất Mũi, mảnh đất cực Nam của Tổ quốc, lòng tác giả xao xuyến, bâng khuâng khi nghe

 Dạ cổ hoài lang

Đêm Đất Mũi vội vàng

Dạ cổ một cung đàn

Mùa thương còn sau nữa

Hoài lang hoài vương mang.

(Đêm Đất Mũi)

Khi đọc những câu này, ta không nghĩ là thơ, mà là một điệu hát trong bài ca Vọng cổ. Tác giả đi khá nhiều vùng đất nước, nhưng vẫn nhớ không nguôi cánh đồng, cây trái đặc trưng của quê Ngoại:

Bao năm dấu lạc mùa trôi.

Lối về quê ngoại ô môi rụng nhiều

(Ngần ấy thôi)

Trong bài ” Mùi quê”, tác giả đưa ta cảm nhận “mùi” của nông thôn miền Nam, một “mùi” rất riêng, không thể nào quên được:

Mùi quê đau đáu

Lòng chùng hương sông

Phải tinh tế lắm, chúng ta mới nhận ra một tình cảm yêu thương – ly biệt trên dòng sông:

Câu hò chia bến sông đời

Ai ngồi nhặt nắng vàng rơi rụng nhiều

(Dấu xanh xưa)

Yêu quê hương đất nước, yêu những dòng sông chở nặng phù sa, những cánh đồng lúa vàng, những đám lục bình trôi…, tác giả thao thức về quê hương:

Từng mùa thu rơi vụn

Chở mùa đi không về

(Đêm không ngủ)

Hay:

Vẫn một lời buồn

Đất nước vẫn chưa xanh

(Vẫn xanh)

Khi nói đến tình yêu quê hương, chúng ta thường liên tưởng đến tình yêu Mẹ, vì Mẹ cũng là quê hương. Đi qua bao tháng năm, bao thăng trầm của cuộc đời, một lúc nào nhớ Mẹ ta xưa, nay không còn nữa! Rất xúc động khi ngày Tết vắng bóng Mẹ hiền:

Mỗi năm hoa trắng cài áo mới

Con đếm trần gian bước dặm dài.

(Mồng Một trắng)

Trong bài ” Về thăm mộ Mẹ”, tác giả đã làm lòng chúng ta chùng xuống trong phút giây giã từ:

Cỏ xanh ôm phủ hình hài

Mẹ nằm yên nghỉ, dặm dài con đi.

Vâng! Con đi trên những dặm dài, trên bước đường xuôi ngược, nhưng vẫn không nguôi thương nhớ Mẹ:

Trần gian

Con nhặt cỏ hồng.

Mẹ trên cao ấy

Mẹ bồng mây bay”

(Cõng đời)

Hình ảnh Mẹ vẫn luôn hiện diện trong tâm hồn đứa con mồ côi, vẫn cầu mong Mẹ về cõi vĩnh hằng :

Một đóa mẫu từ tâm.

Nghiêng nghiêng ngàn gió bay cánh hạc.

Biết mất Mẹ rồi.

Ừ! Hoa trắng mãi mồ côi”

(Nhớ Mẹ)

Ai đã từng qua tuổi học trò thơ mộng, tuổi mười bảy, mười tám đầy ắp ước mơ, nhưng cũng nhiều cảm xúc về tình yêu đầu đời- mối tình thơ ngây, trong trắng, nhưng cũng đầy buồn đau, vì chưa biết ngày mai… Tác giả đã nói hộ chúng ta:

Cánh phượng xưa lưu vào trang giấy cũ

Nên môi xa vẫn nhớ nụ hôn đầu.

(Về thương áo học trò)

Thời gian trôi qua, những lúc bất chợt nhớ về thời tuổi trẻ, sao không khỏi ngậm ngùi, nuối tiếc:

Ngày mai về chốn phương trời đó.

Một chút hương xưa gởi lại thềm”

(Hương thầm)

Hay:

Lá thư xưa bỏ vào trong cặp

Ngày bỏ đi lá buốt sân trường.

(Mất dấu xưa)

Hình ảnh người thương nay ở phương trời nào, có nhớ về những ngày cũ đẹp tươi? Tác giả thấy lòng mình chùng xuống:

Đêm nay ngồi lại hoài nhung nhớ.

Em ở phương kia đếm tháng ngày.

Đếm đường tơ vọng phai màu cũ.

Rũ khúc tương phùng, ai khóc ai…

(Ngồi viết lại tuổi hoa bay).

Trên đường đời xuôi ngược, như là định mệnh, như là nhân duyên từ muôn kiếp trước, tác giả gặp người trong mộng… nhưng rồi vẫn chỉ là hư ảo, là một nốt nhạc trầm giữa dòng thời gian tuôn chảy :

Xin hãy giữ giùm Anh chiếc nón đôi màu trắng.

Để một ngày nào lẳng lặng đến tìm nhau.

(Anh có bao giờ giận em đâu )

Người thiếu phụ vẫn khắc khoải hoài mong một mối tình – trắc trở – buồn đến nao lòng:

“Đà lạt.

Bao giờ buồn em là thiếu phụ.

Anh xa dần rồi, em lần giở những trang thơ.

Ngày qua mau cho xuân thì hiu hắt nhớ”

(Gởi lại dốc xưa)

Người con trai – cũng day dứt, đau khổ quá nhiều, và xin một lần tha thứ:

Sân ga tình, yêu nhau là duyên phận.

Chuyến tàu này, anh xin nhận lỗi trần gian

(Trả về hư không)

Và chấp nhận một mối tình đẹp, nhưng không có lối thoát, không có đoạn kết :

Vầng trăng đôi xẻ mong manh quá.

Thôi tiễn đưa trầm nốt buồn yêu”

(Nửa tình ta xưa)

Trong bài “Mùa không nhau”, tác giả chấp nhận một mình đi trong đơn côi giữa đất trời mông lung, chấp nhận quên một mối tình đẹp, lãng mạn của một thời:

” Đá vàng mòn, duyên kiếp sau. Tình đôi tôi gởi trăng sao mất rồi.”

Trong thơ Lê Phong Quan đâu chỉ có tình yêu! Tác giả còn ghi lại những cảm xúc, những trải nghiệm của đời mình khi tuổi đã lớn, đã “ngộ” được cuộc đời. Nhưng giữa đạo và đời vẫn quyện vào nhau, tạo ra một nét rất riêng như trong bài ” Chiều qua đồi Thiên An”:

Về thôi

Về thôi tàn nhật nguyệt.

Nhặt chiếc lá vàng ghi dấu tiễn biệt nhau.

Hay đêm về, đang niệm kinh, bỗng thấy ánh trăng treo:

Bồng bềnh trên lá tịch nhiên.

Quên câu kinh niệm, bên thềm trăng treo.

(Bỏ quên)

Để rồi, trở về với thực tại, mong lòng được an định:

May sao nắng kịp lên màu.

Ăn năn buông, chấp tay vào tâm kinh.

(Chấp kinh – nhớ ngày tu chưa chín)

Còn rất nhiều những tứ thơ hay, những lời yêu thương tha thiết, trong nhiều bài thơ khác trong tập “Đi bên lề thôi”. Mong rằng bằng sự cảm xúc, tinh tế của mỗi độc giả, chúng ta sẽ khám phá nhiều hơn về cái hay, cái đẹp và tâm tình tác giả đã gởi gấm trong tập thơ.

Nếu quan niệm thơ là để giao hòa với những tâm hồn đồng điệu, thì tập thơ “Đi bên lề thôi” của Lê Phong Quan đã có hơn một nửa số lượng là thơ tự do như một cách ghi lại những cảm xúc tuôn trào từ tâm hồn, trái tim mình để đến với những trái tim khác như một cách thủ thỉ, thầm thì để độc giả hiểu được tác giả – một tấm lòng đầy ắp yêu thương. Từ tuổi hoa niên đến chặng cuối cuộc đời vẫn là một Lê Phong Quan nồng nàn, tha thiết với cuộc đời nhiều dâu bể, thương đau!

Huỳnh Tiến
(Đà Lạt, 09-10-2018 )

Nếu quan niệm thơ là để giao hòa với những tâm hồn đồng điệu, thì tập thơ “Đi bên lề thôi” của Lê Phong Quan đã có hơn một nửa số lượng là thơ tự do như một cách ghi lại những cảm xúc tuôn trào từ tâm hồn, trái tim mình để đến với những trái tim khác như một cách thủ thỉ, thầm thì để độc giả hiểu được tác giả – một tấm lòng đầy ắp yêu thương.

Huỳnh Tiến