Ngọn lửa và trái tim

Tôi không muốn nói những điều gì to tát về chương trình Đáp Đền Tiếp Nối. Vì ý nghĩa của nó nhiều người đã cảm nhận được, từ những thành viên trực tiếp tham gia các sự kiện tặng các tủ sách đến những người theo dõi qua Group Từ Dòng Thoại Giang hoặc Fanpage Đáp Đền Tiếp Nối.

Tôi chỉ muốn nói đến những điều phía sau, những điều phần lớn mọi người yêu mến chương trình có thể chưa biết. Nó được nhìn từ bên trong, được rút ra sau hai năm hoạt động mà giờ chương trình đã thành một phong trào giáo dục cộng đồng phổ biến, có sức lan tỏa lớn.

Như một giấc mơ

Thật ngạc nhiên khi biết rằng, Đáp Đền Tiếp Nối bắt đầu từ một mơ mộng rất thực của một người con xa xứ. Ông Lý Thành Phương, người con của đất Thoại Sơn, An Giang, từng là một thầy giáo dạy Toán tại vùng biên đất Nam Bộ những năm sau 1975. Ông Phương sau đó sang định cư tại Mỹ và sau một thời gian nỗ lực đã tạo lập được một cuộc sống ổn định với sự nghiệp thành đạt trong ngành tài chính, kế toán.

Lúc gần đến tuổi sáu mươi, khi “nợ tang bồng trang trắng vỗ tay reo”, ông lại nghĩ tới việc làm một điều gì đó để đáp đền tiếp nối cho quê hương thay vì chọn cách nghỉ ngơi, dù ông có thừa để tận hưởng nhu cầu đó. Ông bắt đầu bằng cách viết bộ tự truyện kể lại quãng đời trẻ tuổi tại Việt Nam, với bao kỷ niệm êm đềm lẫn sóng gió trong thời kỳ đặc biệt của đất nước. Sau thành công của bộ tự truyện có tựa đề Như Một Giấc Mơ, gồm hai cuốn Từ Dòng Thoại Giang và Giấc Mơ Xứ Mỹ, phát hành tại Việt Nam, ông tiếp tục quảng bá tác phẩm của mình trong cộng đồng người Việt tại Mỹ.

Tuy nhiên, viết sách không phải là mục đích chính của ông. Đó là bước khởi đầu, mang ý nghĩa thức tỉnh nhiều hơn, để tiếp tục một giấc mơ khi đã vào tuổi xế chiều của cuộc đời. Việc bán sách để gây quỹ cũng thế. Nó chỉ mang tính tượng trưng, dù ông có tâm nguyện hiến tặng toàn bộ doanh thu phát hành sách để xây dựng quỹ thiện nguyện hướng về quê hương. Quỹ không mang tên ông mà được lấy tên sau này trở thành tên chương trình hành động thiết thực thông qua việc quyên tặng những tủ sách cho học sinh các trường tiểu học vùng sâu, vùng xa của đất nước.

Sau hai năm, Đáp Đền Tiếp Nối đã quyên tặng 20 tủ sách đến với 20 trường tiểu học, với lượng sách tham khảo, bổ sung lên tới 16.000 cuốn, tiếp cận đến hàng ngàn học sinh được thụ hưởng từ chương trình. Quan trọng hơn, Đáp Đền Tiếp Nối đã lan tỏa niềm đam mê đọc sách, tinh thần khám phá, học hỏi nơi các em học sinh những miền quê xa xôi trong hành trình tích lũy kiến thức.

Một tương lai mới đang được xây dựng từng bước vững chắc, dù đây chỉ mới là bước khởi đầu của một chương trình có tính chất dài lâu. Nó kỳ diệu “như một giấc mơ” được viết nên bởi không chỉ một mà là rất nhiều người có chung tâm nguyện góp phần làm giàu cho quê hương bằng con đường đầu tư vào việc học hành của thế hệ mầm non.

Sau hai năm, Đáp Đền Tiếp Nối đã quyên tặng 20 tủ sách đến với 20 trường tiểu học, với lượng sách tham khảo, bổ sung lên tới 16.000 cuốn, tiếp cận đến hàng ngàn học sinh được thụ hưởng từ chương trình.

Những người cộng hưởng

Nếu không có những người đồng điệu cộng hưởng, đã không thể có chương trình Đáp Đền Tiếp Nối như ngày hôm nay.

Những ngày đầu, lúc chuẩn bị xuất bản bộ tự truyện Như Một Giấc Mơ, Ông Lý Thành Phương đã hứng khởi chia sẻ kế hoạch bán sách như bước đầu gây quỹ thiện nguyện Đáp Đền Tiếp Nối, tên gọi chương trình được lấy theo ý tưởng phụng sự xã hội của một cậu bé trong thiên truyện và bộ phim cùng tên của Mỹ. Bên cạnh Ông Lý Thành Phương là Ông Lê Phong Quan, một người bạn của Ông Phương, cũng là một thầy giáo về hưu, sau này đóng vai trò dẫn dắt, điều hành các hoạt động của chương trình. Tiếp nối còn có thêm hai gương mặt thuộc thế hệ sau. Bốn người họ nhanh chóng trở thành huynh đệ và đó cũng là bốn thành viên sáng lập chương trình Đáp Đền Tiếp Nối.

Từ ngọn gió khởi đầu, hội những người Đáp Đền Tiếp Nối dần mở rộng và đã góp sức tạo nên một làn sóng, ngày càng mạnh mẽ hơn. Họ phần lớn đều là những giáo học đã về hưu, một số là bạn của bốn thành viên sáng lập, có chung tâm nguyện phụng sự xã hội bằng con đường giáo dục cộng đồng. Những người đồng điệu, cộng hưởng sau này trở thành những thành viên thường trực của chương trình, không thể không nhắc tới thầy Huỳnh Tiến, thầy Nguyễn Thành Long, thầy Trần Châu, cô Thảo Đỗ, Thủy Ngọc, bạn Như Trang, Ông Huỳnh Văn Quí, Ông Hồ Quốc Thái, bạn Hiếu Nghĩa.

“Hữu xạ tự nhiên hương”, chương trình đã hấp dẫn cả những người đang sinh hoạt trong những cộng đồng khác như nhóm Gia Long với cô Mai Đỗ, cô Hoàng Thúy Nga… Nhà văn Trần Nhã Thụy, anh Trần Hoàng Minh, chị Tường Vi bên lĩnh vực xuất bản là những người hợp tác hay bác sĩ Anh Nguyễn, cô giáo trẻ Thảo Võ là những người hưởng ứng, sau cũng trở thành những thành viên thân thiết của chương trình. Đáp Đền Tiếp Nối còn có những thành viên đầy nhiệt thành tại các địa phương mà chương trình đã vươn tới như anh Đỗ Tươi, anh Đỗ Tấn ở Thoại Sơn, thầy giáo về hưu Nguyễn Thái Hòa ở Tân Châu, An Giang, anh Lâm Chương ở Phú Yên. Hay như các anh Phạm Văn Tiến Cường, Tuấn (Tý) không chỉ cầm vô lăng mà còn đồng hành cùng chương trình bằng cả tấm lòng và tinh thần trách nhiệm vì sự an toàn của mọi người.

Nói tới những người đồng điệu, cộng hưởng không thể không nhắc tới cô Huỳnh Thị Thanh Tuyền – trưởng phòng giáo dục huyện Châu Thành (An Giang), thầy Lê Văn Còn – trưởng phòng giáo dục huyện Phú Tân (An Giang), thầy Ngô Văn Quí – trưởng phòng giáo dục huyện Thoại Sơn (An Giang), cô Thiều Kim Nhi – chuyên viên phòng giáo dục thị xã Tân Châu (An Giang). Đặc biệt, cô Thanh Tuyền đã quan tâm, theo sát chương trình và là người ủng hộ chương trình ở mức cao nhất, từ phía ngành giáo dục địa phương. Cô đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để chương trình đến được với các trường tiểu học trong huyện Châu Thành, là huyện tiếp nhận số tủ sách nhiều nhất từ chương trình, với sáu tủ sách dành cho sáu trường.

Trong một bài viết trên kênh Facebook cá nhân, thầy Huỳnh Tiến, một thành viên thường trực của chương trình, đã nhìn nhận Đáp Đền Tiếp Nối là chương trình có tính kết nối cao. Đáp Đền Tiếp Nối đã kết nối nhiều người, nhiều thế hệ khác nhau. Sở dĩ chương trình đã tạo nên một hiệu ứng đặc biệt như vậy vì Đáp Đền Tiếp Nối là chương trình thiện nguyện hướng về cộng đồng, có ý nghĩa vun đắp cho thế hệ tương lai trong bối cảnh ngành giáo dục đang tồn tại nhiều vấn đề bất cập và sự trì trệ.

Những hi sinh thầm lặng

Một chương trình mang ý nghĩa thiện nguyện vì mục đích cộng đồng đã tạo nên sức mạnh kết nối đến nhiều người đang làm việc trong nhiều lĩnh vực, ở nhiều độ tuổi khác nhau. Có lẽ, đó chỉ có thể là Đáp Đền Tiếp Nối.

Tất cả đã đến với Đáp Đền Tiếp Nối từ tinh thần thiện nguyện. Họ cho đi mà không hề mong được nhận lại. Hình ảnh những thành viên lớn tuổi, có người tóc đã bạc trắng vẫn hồn nhiên tương tác với các em học sinh ở độ tuổi có khi còn ít hơn cả cháu nội, cháu ngoại của mình xuất hiện trong những đoạn live stream khiến nhiều người xúc động. Điều đó là gì nếu không phải xuất phát từ một tấm lòng, một trái tim rộng mở, như hình ảnh được khắc họa cô đọng qua biểu tượng (logo) của chương trình.

Vì một tấm lòng, họ đã góp thêm mỗi người một chút tình cảm ấm áp dành cho các trò nhỏ khi tham gia đồng hành trong các event, giờ đã lên đến con số 20 event, chỉ sau hai năm. Ngay cả những người không có điều kiện tham gia cũng thể hiện tình cảm của mình bằng cách đóng góp quà mini game, nhờ chương trình chuyển đến tận tay các em học sinh.

Với trái tim rộng mở, họ vượt qua cách biệt về tuổi tác để đến với các em học sinh, hướng dẫn các em những trò chơi trí tuệ với mục đích khơi gợi tình yêu đọc sách. Hình ảnh trái tim rộng mở còn có thể dùng để nói về những người đứng đầu ngành giáo dục của các huyện sẵn sàng đón nhận những đóng góp của các nhà hảo tâm trong cũng như ngoài nước vì tương lai của thế hệ mai sau, như trường hợp của cô Thanh Tuyền.

Nhưng điều ít được nhìn thấy nhất chính là sự hi sinh thầm lặng của những thành viên tham gia chương trình. Những người về hưu khi đến với Đáp Đền Tiếp Nối đã vui vẻ hi sinh khoảng thời gian nghỉ ngơi chính đáng của mình để đồng hành cùng chương trình. Những người trong độ tuổi làm việc thì sẵn sàng hi sinh những ngày nghỉ phép, thời gian chăm sóc gia đình để dành cho Đáp Đền Tiếp Nối. Vào những lúc khó khăn nhất, họ cũng nhiệt tình tham gia, phải trở về thành phố bằng chuyến xe đêm, sau khi đã hoàn thành việc tổ chức sự kiện.

Điều gì có thể lý giải được vì sao có những thành viên lớn tuổi tâm sự rằng, từ khi tham gia chương trình, hầu như lúc nào họ cũng nghĩ đến bốn chữ Đáp Đền Tiếp Nối? Họ cặm cụi ngồi dựng lại những thước phim tường thuật các sự kiện tặng tủ sách để phục vụ cho khán giả. Họ cần mẫn đi góp nhặt từng món quà mini game để mang niềm vui tới cho các trò nhỏ vùng sâu.

Có thể nói rằng, những gì xuất phát từ trái tim sẽ đến được trái tim của nhiều người. Và theo tinh thần Đáp Đền Tiếp Nối, những điều tốt, những việc làm có ích sẽ được lan truyền và nhân rộng một cách mạnh mẽ.

Dành cho trẻ con hay người lớn?

Một câu hỏi ngộ nghĩnh nhưng đó là một sự thật vào buổi đầu tổ chức chương trình. Các sự kiện tặng tủ sách Đáp Đền Tiếp Nối đầu tiên đã được thực hiện theo cách nghĩ của người lớn. Những lời thuyết trình, diễn giải, những bài nói chuyện chiếm một thời lượng đáng kể trong event. Dần dà, qua nhiều sự kiện cùng với những tư vấn chất lượng từ một chuyên gia của ngành thư viện, chương trình đã uyển chuyển thay đổi ngày càng phù hợp hơn với lứa tuổi học sinh bậc tiểu học.

Các chương trình đã linh hoạt gắn những thông điệp về lợi ích của việc đọc sách, mẩu chuyện giáo dục bên cạnh những trò chơi trí tuệ, các game show có thưởng một cách hài hòa. Làm sao để việc khuyến khích các em đọc sách trở thành một trò chơi vui vẻ ngoài giờ học, đặc biệt là mang đến trải nghiệm khác biệt với những gì các em đã học hàng ngày nơi lớp học, là một bài toán đối với những người tổ chức chương trình. Giải quyết tốt bài toán này có nghĩa là sự kiện đã được tổ chức thành công, khi ngọn lửa của tinh thần say mê tìm hiểu, hấp thu kiến thức được truyền tải đến các em học sinh một cách tự nhiên, không hề áp đặt.

Và có lẽ, chương trình đã chạm tới được mục đích đó khi lần đầu tiên, vào đầu tháng 11/2019, phòng giáo dục huyện Châu Thành (An Giang) đã quyết định triệu tập tất cả hiệu trưởng và phụ trách đội các trường tiểu học trong toàn huyện về dự một sự kiện của chương trình Đáp Đền Tiếp Nối để tham khảo cách thức tổ chức.

Hình thức tài trợ tủ sách về cho quê hương

Thẳm sâu trong lòng mỗi người Việt Nam, ai cũng muốn làm một điều gì đó hữu ích cho quê hương, sau khi đã thành công trong sự nghiệp. Xuất phát từ nhu cầu thực tế này, những thành viên sáng lập chương trình đã xúc tiến, thực hiện những cuộc vận động các nhà hảo tâm tài trợ tủ sách Đáp Đền Tiếp Nối. Đặc biệt, Ông Lý Thành Phương, với đặc thù công việc và mối quan hệ rộng rãi trong giới kinh doanh tại Mỹ, đã vận động tài trợ không mệt mỏi. Tâm điểm của nỗ lực này là sự kiện ra mắt sách gây quỹ tại San Diego vào đầu năm 2019 (event 6). Sự kiện đã tạo nên sự quan tâm đặc biệt trong cộng đồng người Việt tại San Diego nói riêng và bang California nói chung.

Tại event 6, chương trình đón nhận 2 tủ sách đầu tiên tài trợ về cho quê hương Châu Thành (An Giang) từ ông bà Vũ Công Minh, trị giá mỗi tủ sách là 1.000 USD (tương đương 25 triệu đồng). Ông bà Vũ Công Minh đã mở đầu cho hoạt động tài trợ tủ sách Đáp Đền Tiếp Nối về cho quê hương. Tiếp nối là tài trợ của ông bà Lâm Cường (San Diego) với 2 tủ sách trong năm 2019 và 2 tủ sách trong năm 2020 về cho Phú Yên. Sau đó là tài trợ của gia đình ông bà Nguyễn Văn Xuân – Võ Thị Gẫm (Tân Châu, An Giang) cho 2 trường ở Tân Châu, bà Sương Mai (Cần Thơ) với 2 tủ sách về cho quê hương Thoại Sơn (An Giang).

Trong năm 2020, chương trình sẽ tiếp tục triển khai thực hiện tặng các tủ sách theo nguyện vọng tài trợ của gia đình Ông Lê Phong Quan (từ Mỹ) với 2 tủ sách dành cho huyện Châu Phú (An Giang); 4 tủ sách dành cho hai địa phương tại Tiền Giang; 2 tủ sách tài trợ cho Bình Định và dự kiến 2 tủ sách dành cho Quảng Ngãi… Đặc biệt, gia đình Ông Lý Thành Phương sẽ quyên tặng các tủ sách dành cho các trường tiểu học còn lại trong huyện Thoại Sơn, là quê hương của gia đình ông.

Bên cạnh đó, chương trình còn được phát triển bằng nguồn bán sách gây quỹ, đấu giá tranh do các em học sinh tham gia các event Đáp Đền Tiếp Nối thực hiện.

Khi mỗi thành viên tham gia các sự kiện chương trình Đáp Đền Tiếp Nối mang trên mình chiếc áo đồng phục, họ cũng đã mang theo sứ mệnh của chương trình được thể hiện trên logo có hình trái tim, màu đỏ tươi thắm. Đó chính là trái tim của những tấm lòng rộng mở, màu đỏ của ngọn lửa, lòng nhiệt thành với chung tâm nguyện đáp đền tiếp nối cho quê hương.

Thưởng Trần
(Những ngày cuối năm 2019)